Opracowanie trasy :
Długość trasy :
Do odwiedzenia :
Uwagi :
Elektrownia Warszawska (Miejska) została wybudowana w 1904 roku na Powiślu przez niemieckie Towarzystwo Schuckert i Ska, przejęte po dwóch latach przez Compagnie d’Electricite de Varsovie, która otrzymała wyłączność na oświetlania miasta elektrycznością na okres 35 lat. O lokalizacji zakładu zadecydowały dwa główne czynniki – przepływająca nieopodal rzeka oraz bliskość centrum miasta, co znacznie obniżało koszty budowy i eksploatacji sieci przesyłowej. W 1933 r. elektrownia przeszła pod nadzór państwowy, a w 1937 została przejęta przez Zarząd Miasta Warszawy.
W czasie oblężenia Warszawy, mimo jej ciągłego ostrzału elektrownia działała nieprzerwanie do 23 września, kiedy to Niemcy zbombardowali kotłownię i halę maszyn. Dostawy energii elektrycznej do miasta udało się przywrócić w pierwszej dekadzie października 1939 roku. Niestety przez cały okres okupacji niemieckiej, za sprawą niskiej kaloryczności węgla, elektrownia nie osiągnęła poziomu produkcji energii sprzed września 1939 roku. Już na początku powstania warszawskiego elektrownia została opanowana przez powstańców. Pomimo ciągłego ostrzału aż do 4 września zakład dostarczał prąd walczącej Warszawie. W tym dniu budynki zostały zbombardowane przez Luftwaffe, a produkcja prądu wstrzymana. Dymiące ruiny powstańcy opuścili dzień później.
Do odbudowy zakładu przestąpiono natychmiast po wyzwoleniu Warszawy. Pierwszy turbogenerator uruchomiono 25 kwietnia, drugi 18 maja, trzeci 22 czerwca, a czwarty 6 września. Odbudowa elektrowni zakończyła się w 1951 roku. Osiągnęła ona wtedy moc 78 MW, a w wyniku przeprowadzonej w latach 1951−1953 modernizacji szczytowe obciążenie wzrosło do 100 MW. Elektrownia pracowała do początku lat 90. Kiedy to została ostatecznie zamknięta.
W 2004 roku zespół elektrowni (rozdzielnia 35(30) kV, rozdzielnia 5/15 kV, keson – podziemny zbiornik wody, hala maszyn i kotłownia nr 2) został wpisany do rejestru zabytków. Część zachowanych budynków została zaadaptowana na potrzeby otwartego w 2020 kompleksu handlowo-usługowego Elektrownia Powiśle, a pozostały teren przejęli deweloperzy wznosząc na nim zespół apartamentowców oraz kompleks biurowo-mieszkalno-usługowy.
Przy skrzyżowaniu ul. Wybrzeże Kościuszkowskie z ul. Leszczyńską wciąż znajduje się zachowany w całości schron wartowniczo-obserwacyjny z okresu okupacji niemieckiej zbudowany przy dawnej bramie do elektrowni.
